Poniesienie wydatków na najem samochodu zastępczego, a obowiązek minimalizacji szkody przez poszkodowanego

egzamin adwokacki 2017 z prawa cywilnego

Na tegorocznym egzaminie adwokackim z prawa cywilnego pojawił się bardzo powszechny w praktyce,  a jednocześnie niejednolity pod względem orzecznictwa problem związany z charakterem wydatków poniesionych na najem samochodu zastępczego w świetle obowiązku minimalizacji szkody przez poszkodowanego w procesie likwidacji szkody powypadkowej.

najnowsze orzeczenie

Problematyka ta wzbogaciła się ostatnio o kolejne orzeczenie Sądu Najwyższego, który odpowiadając na pytanie: „czy w ramach obowiązku minimalizacji szkody, poszkodowanemu który nie skorzystał z oferty najmu pojazdu od ubezpieczyciela OC posiadaczy pojazdów mechanicznych, oferującego mu bezpłatnie pojazd zastępczy według stawek niższych, od oferowanych przez wynajmującego, przysługuje zwrot faktycznie poniesionych wydatków na najem pojazdu zastępczego?​”

w uchwale w składzie 3 sędziów udzielił następującej odpowiedzi:

„​Wydatki na najem pojazdu zastępczego poniesione przez poszkodowanego,  przekraczające koszty zaproponowanego przez ubezpieczyciela skorzystania z takiego pojazdu są objęte odpowiedzialnością z tytułu umowy obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych, jeżeli ich poniesienie było celowe i ekonomicznie uzasadnione”.

Link: http://www.sn.pl/orzecznictwo/SitePages/Najnowsze_orzeczenia.aspx?ItemSID=937-16544171-be1b-4089-b74b-413997467af2&ListName=Zagadnienia_prawne

 

Opóźniony, bądź odwołany lot? Poznaj swoje prawa!

Niejednokrotnie zdarza się, że lot samolotem został odwołany lub opóźniony. Czy niedogodności z tym związane mogą zostać pasażerom zrekompensowane?

rozporządzenie nr 261/2004

Odpowiedź znajdziemy w Rozporządzeniu (WE) Nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. ustanawiające wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów (dalej: „Rozporządzenie”), który w wypadkach opóźnienia, bądź odwołania samolotu przewiduje m.in. wypłatę odszkodowania.

http://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/PDF/?uri=CELEX:32004R0261&from=PL

zastosowanie

Rozporządzenie odnosi się do sytuacji pasażerów odlatujących z lotniska znajdującego się na terytorium Państwa Członkowskiego, np. odwołania lotu na trasie Berlin – Rzym, a także do pasażerów odlatujących z lotniska znajdującego się w kraju trzecim i lądujących na lotnisku w Państwie Członkowskim, z zastrzeżeniem, że lot taki obsługiwany jest przez przewoźnika wewnątrzwspólnotowego, czyli np. przez linie lotnicze LOT na trasie Toronto – Warszawa.

Zgodnie z Rozporządzeniem, jeżeli lot został odwołany, pasażerom przysługują następujące prawa:

Prawo do zwrotu należności lub zmiany planu podróży, przy czym pasażerowi przysługuje wybór – w zależności od okoliczności danego przypadku – pomiędzy:

zwrotem kosztu biletu, jeżeli lot nie służy już dłużej jakiemukolwiek celowi związanemu z pierwotnym planem podróży pasażera lub lotem powrotnym do pierwszego miejsca odlotu, w najwcześniejszym możliwym terminie

zmianą planu podróży, na porównywalnych warunkach, w najwcześniejszym możliwym terminie

zmianą planu podróży, na porównywalnych warunkach, w późniejszym terminie dogodnym dla pasażera, w zależności od dostępności wolnych miejsc

 

Prawo do opieki, obejmujące m.in. posiłek i zakwaterowanie (zwłaszcza w sytuacji, gdy pasażer będzie zmuszony oczekiwać na kolejny lot dopiero następnego dnia), w tym transport pomiędzy lotniskiem, a miejscem zakwaterowania.

Prawo do odszkodowania od obsługującego przewoźnika lotniczego:

Wysokość odszkodowania

250 Euro 400 Euro

600 Euro

Rodzaj lotu

dla wszystkich lotów o długości do 1500 km

dla wszystkich lotów wewnątrzwspólnotowych, dłuższych niż 1 500 kilometrów

i wszystkich innych lotów o długości od 1 500 do 3 500 kilometrów

dla wszystkich innych lotów

Przykład trasy

Kraków – Budapeszt

Kraków – Barcelona

Berlin – Kair

 

 

Warszawa – Chicago

 

W jaki sposób obliczać odległości lotów?

Rozporządzenie przewiduje, że przy określaniu odległości, podstawą jest ostatni cel lotu pasażera.

Do obliczenia pomocne są kalkulatory odległości, które można znaleźć m.in. na stronie http://pl.thetimenow.com/distance-calculator.php .

Wpisując miasto wylotu i miasto przylotu kalkulator oblicza dystans w kilometrach, co pozwoli pasażerowi oszacować wysokość należnej rekompensaty.

Jak domagać się wypłaty odszkodowania i jak długo trwa procedura?

Pasażerowie mogą domagać się wypłaty odszkodowania poprzez formularz znajdujący się na stronie danego przewoźnika odpowiadającego za odwołanie lotu (np. na stronie linii lotniczych Air Iceland, będacych przewoźnikiem wspólnotowym: https://www.airicelandconnect.com/information/travel-guide/flight-disruptions ), bądź wysyłając do danego przewoźnika uzupełniony wzór unijnej skargi dostępnej na stronie europa.eu:

https://ec.europa.eu/transport/sites/transport/files/themes/passengers/air/doc/complain_form/eu_complaint_form_pl.pdf

Po pomoc pasażerowie mogą zwrócić się również do Urzędu Lotnictwa Cywilnego: http://www.ulc.gov.pl/pl/

Pasażer nie ma obowiązku wypełniania formularza/wzoru w języku kraju, z którego pochodzi przewoźnik, niemniej uzupełnienie go w języku przewoźnika lub powszechnie używanym języku angielskim znacznie przyspiesza procedurę jego rozpatrzenia.

Odszkodowanie może zostać wypłacone w gotówce, przelewem, bądź w formie bonów podróżnych w zależności od wyboru pasażera.

Do kiedy można żądać odszkodowania?

W tej kwestii wypowiedział się Sąd Najwyższy, który w uchwale z dnia 17 marca 2017 roku do sygn. akt III CZP 111/16 wskazał, że roszczenie o odszkodowanie przedawnia się w terminie rocznym na podstawie art. 778 KC.

Czy zawsze przysługuje odszkodowanie?

Należy pamiętać, że odszkodowanie nie przysługuje, jeżeli pasażerowie:

  • zostali poinformowani o odwołaniu co najmniej dwa tygodnie przed planowym czasem odlotu;
  • zostali poinformowani o odwołaniu w okresie od dwóch tygodni do siedmiu dni przed planowym czasem odlotu i zaoferowano im zmianę planu podróży umożliwiającą im wylot najpóźniej dwie godziny przed planowym czasem odlotu i dotarcie do ich miejsca docelowego najwyżej cztery godziny po planowym czasie przylotu;
  • zostali poinformowani o odwołaniu w okresie krótszym niż siedem dni przed planowym czasem odlotu i zaoferowano im zmianę planu podróży umożliwiającą im wylot nie więcej niż godzinę przed planowym czasem odlotu i dotarcie do ich miejsca docelowego najwyżej dwie godziny po planowym czasie przylotu.

Co więcej, przewoźnik lotniczy nie jest zobowiązany do wypłaty odszkodowania, jeżeli może dowieść, że odwołanie jest spowodowane zaistnieniem nadzwyczajnych okoliczności, których nie można było uniknąć pomimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków.

Zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 marca 2012 rok do sygn. akt I OSK 555/11: „zwrot „nadzwyczajne okoliczności” (…) jest pojęciem nieostrym, zawierającym zwrot oceny (…).W przypadku, gdy przyczyna odwołania lotu ma względem przewoźnika lotniczego charakter zewnętrzny, tj. nie wynika ze sposobu jego funkcjonowania i w ramach możliwych do podjęcia przez niego racjonalnych działań nie może on jej usunąć, to wówczas uznać należy, że zachodzą warunki zwalniające przewoźnika lotniczego z obowiązku zapłaty odszkodowania.”  

Do nadzwyczajnych okoliczności powszechnie zalicza się np. gwałtowną zmianę pogody, ale już nie jest to np. pojawienie się problemów technicznych po stronie przewoźnika.

Co w przypadku opóźnienia samolotu?

Jeżeli natomiast lot został opóźniony, przy czym przewoźnik lotniczy ma uzasadnione powody, by przewidywać, że lot będzie opóźniony w stosunku do planowego startu:

  • o dwie lub więcej godzin w przypadku lotów do 1 500 kilometrów;
  • o trzy lub więcej godzin w przypadku wszystkich lotów wewnątrzwspólnotowych, dłuższych niż 1 500 kilometrów i wszystkich innych lotów o długości pomiędzy 1 500 a 3500 kilometrów;
  • o cztery lub więcej godzin w przypadku wszystkich innych lotów, niż powyższe,

pasażerom przysługują następujące prawa:

Prawo do opieki, podobnie jak w przypadku odwołania lotu (m.in. posiłek, zakwaterowanie);

Prawo o zwrotu pełnego kosztu biletu w terminie siedmiu dni, po cenie za jaką został kupiony, za część lub części nie odbytej podróży oraz za część lub części już odbyte, jeżeli lot nie służy już dłużej jakiemukolwiek celowi związanemu z pierwotnym planem podróży pasażera, lecz tylko wówczas, gdy opóźnienie wynosi co najmniej pięć godzin.

Ochrona wierzyciela z art. 59 kodeksu cywilnego, a skarga pauliańska

art. 59 k.c., a skarga pauliańska – różnice

Ustawodawca w kodeksie cywilnym przewidział dwie, bardzo istotne instytucje prawne, które stanowią ochronę wierzyciela przed nielojalnym zachowaniem dłużnika – są to: 1) art. 59 k.c. oraz 2) art. 527 i nast. k.c. Ta ostatnia nosi miano skargi pauliańskiej (actio pauliana).

Ideą wprowadzenia powyższych przepisów było w obu tych przypadkach zapewnienie ochrony wierzycielowi przed niekorzystnymi dla niego czynnościami prawnymi podejmowanymi przez dłużnika z osobą trzecią. Ochrona ta polega na tym, że wierzyciel może żądać uznania czyności tych za bezskuteczne w stosunku do niego.

Jakie są jednak różnice pomiędzy tymi dwoma instytucjami? W jakich sytuacjach mają zastosowanie?

Zgodnie z art. 59 k.c.: w razie zawarcia umowy, której wykonanie czyni całkowicie lub częściowo niemożliwym zadośćuczynienie roszczeniu osoby trzeciej, osoba ta może żądać uznania umowy za bezskuteczną w stosunku do niej, jeżeli strony o jej roszczeniu wiedziały albo jeżeli umowa była nieodpłatna. Uznania umowy za bezskuteczną nie można żądać po upływie roku od jej zawarcia.

Natomiast, zgodnie z art. 527 § 1 k.c.: gdy wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową, każdy z wierzycieli może żądać uznania tej czynności za bezskuteczną w stosunku do niego, jeżeli dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli, a osoba trzecia o tym wiedziała lub przy zachowaniu należytej staranności mogła się dowiedzieć.

Przesłanki obiektywne

art. 59 k.c. – zawarcie umowy uniemożliwiającej zadośćuczynienie roszczeniu wierzyciela

W przypadku art. 59 k.c. mamy do czynienia z umową – umowa dłużnika z osobą trzecią uniemożliwia zadośćuczynienie roszczeniu wierzyciela. Należy jednakże podkreślić, że wskutek abstrakcyjnego ujęcia roszczenia nasuwają się wątpliwości, czy roszczenie uprawnionego musi pozostawać, i w jakim związku, z przedmiotem umowy.

Przykładowo: Kowalski postanowił dokonać sprzedaży nieruchomości Nowakowi, jednak bez przeniesienia własności nieruchomości. Następnie, Kowalski sprzedał w/w nieruchomość ze skutkiem rzeczowym swojemu sąsiadowi. W konsekwencji oznacza to, że umowa pomiędzy Kowalskim, a sąsiadem uniemożliwia zadośćuczynienie roszczeniu Nowaka wobec Kowalskiego z umowy pomiędzy nimi.

skarga pauliańska – dokonanie czynności prawnej z osobą trzecią z pokrzywdzeniem wierzyciela

W przypadku natomiast skargi pauliańskiej chodzi o każdą czynność prawną dłużnika z osobą trzecią, jednakże dodatkową przesłanką jest zawarcie tejże czynności z pokrzywdzeniem wierzyciela (art. 527  § 2 k.c.), w skutek której osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową.

Przykładowo: Kowalski był dłużnikiem Nowaka – był mu winien 200 tys. złotych, następnie Kowalski dokonał zakupu nieruchomości od sąsiada za kwotę 300 tys. złotych, w konsekwencji czego stał się niewypłacalny, a sama nieruchomość była warta dużo mniej.

Przesłanki subiektywne

SKARGA PAULIAŃSKA – DZIAŁANIE ZE ŚWIADOMOŚCIĄ POKRZYWDZENIA WIERZYCIELA

W przypadku actio pauliana dłużnik działa ze świadomością pokrzywdzenia wierzyciela – chodzi tutaj o intencyjność zachowania dłużnika. Nadto, osoba trzecia wie, lub przy dołożeniu należytej staranności może się dowiedzieć, że czynność prawna dłużnika powoduje pokrzywdzenie wierzyciela, przy czym przesłanka ta odpada, jeżeli czynność ta jest nieodpłatna.

art. 59 k.c. – wiedza dłużnika i osoby trzeciej o istnieniu roszczenia wierzyciela

W przypadku art. 59 k.c. dłużnik i osoba trzecia wiedzieli o roszczeniu wierzyciela (chyba, że czynność dłużnika z osobą trzecią była nieodpłatna). Nie ma tu przesłanki działania ze świadomością pokrzywdzenia wierzyciela, jak w przypadku skargi pauliańskiej, wystarczy samo zawarcie umowy, która spowoduje uniemożliwienie zadośćuczynienia roszczeniu wierzyciela, oraz wiedza o tym roszczeniu.

Art. 6 i ciężar dowodu

Wierzyciel udowadnia przesłanki z art. 59

Ciężar udowodnienia przesłanek z art.59 k.c. spoczywa na wierzycielu – to on musi wykazać, że umowa dłużnika z osobą trzecią uniemożliwia zadośćuczynienie jego roszczeniu, musi również wykazać, że zarówno dłużnik, jak i osoba trzecia wiedzieli o nim (z zastrzeżeniem, że chodzi o czynność odpłatną).

Udowodnienie przesłanek z actio pauliana przez wierzyciela, a złagodzenie ciężaru dowodu domniemaniami prawnymi

Przesłanki, jakie stawia przepis art. 527 k.c. i następne muszą zostać udowodnione przez wierzyciela, niemniej ustawa wprowadza pewne domniemania prawne. I tak w przypadku, gdy:

  • dłużnik działa ze świadomością pokrzywdzenia wierzyciela domniemywa się, że jeżeli dłużnik był niewypłacalny w chwili dokonywania czynności prawnej z osobą trzecią lub był niewypłacalny na skutek dokonania tejże czynności to znaczy, że miał tę świadomość;
  • osoba trzecia pozostaje w bliskim stosunku z dłużnikiem lub przedsiębiorcą pozostającym w stałych stosunkach gospodarczych z dłużnikiem to znaczy, że miał wiedzę o działaniu dłużnika z pokrzywdzeniem.

Ochrona przyszłego wierzyciela

Rozważyć należy również kwestię co z ochroną osób, których wierzytelność powstała po dokonaniu czynności prawnej przez dłużnika z osobą trzecią.

brak ochrony w przypadku art. 59 k.c.

W przypadku art. 59 k.c. brak jest takowej ochrony.

Ochrona przyszłych wierzyciela w przypadku skargi pauliańskiej

W przypadku natomiast skargi pauliańskiej taka ochrona istnieje. Zgodnie z art. 530 k.c.: „przepisy artykułów poprzedzających stosuje się odpowiednio w wypadku, gdy dłużnik działał w zamiarze pokrzywdzenia przyszłych wierzycieli. Jeżeli jednak osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową odpłatnie, wierzyciel może żądać uznania czynności za bezskuteczną tylko wtedy, gdy osoba trzecia o zamiarze dłużnika wiedziała„. Ostatnie zdanie oznacza, że zaostrzeniu ulega przesłanka mówiąca o świadomości pokrzywdzenia wierzyciela – dłużnik musi bowiem działać umyślnie, z zamiarem. Większym rygorem obwarowana jest również przesłanka mówiąca o wiedzy osoby trzeciej co do czynności prawnej mogącej przyczynić się do pokrzywdzenia wierzyciela – w tym wypadku osoba trzecia musi wiedzieć o zamiarze dłużnika, nie wystarcza, że mogła się dowiedzieć. 

tryb wytoczenia powództwa i termin

art.59 k.c. – dłużnik i osoba trzecia, rok na wytoczenie powództwa

Wreszcie należy wskazać, że w przypadku art. 59 k.c. wierzyciel winien pozwać zarówno dłużnika, jak i osobę trzecią, a po uprawomocnieniu się wyroku może dochodzić wierzytelności w drodze egzekucji od swojego dłużnika. Ustawa wskazuje zawity termin do wytoczenia powództwa – jest to rok od dokonania czynności prawnej dłużnika z osobą trzecią.

actio pauliana – osoba trzecia, osoba na rzecz której osoba trzecia rozporządziła korzyścią, 5 lat na wytoczenie powództwa

Tymczasem w przypadku skargi pauliańskiej wierzyciel winien pozwać osobę trzecią (a nawet osobę, na której rzecz osoba ta dokonała rozporządzenia uzyskaną korzyścią – zgodnie bowiem z art. 531 § 2:  „w wypadku gdy osoba trzecia rozporządziła uzyskaną korzyścią, wierzyciel może wystąpić bezpośrednio przeciwko osobie, na której rzecz rozporządzenie nastąpiło, jeżeli osoba ta wiedziała o okolicznościach uzasadniających uznanie czynności dłużnika za bezskuteczną albo jeżeli rozporządzenie było nieodpłatne.” ). Termin na wytoczenie powództwa wynosi 5 lat od dokonania czynności prawnej dłużnika z osobą trzecią. 

Podsumowanie

Podsumowując należy wskazać, że zarówno przepis art. 59 k.c., jak i art. 527 k.c. i nast.  stanowią istotne narzędzie do zapewnienia ochrony wierzycielowi przed niekorzystnymi działaniami dłużnika. Podkreślić jednak należy, że obie te instytucje różnią się od siebie zasadniczo – roszczenie ze skargi pauliańskiej powstaje dopiero w razie niewypłacalności dłużnika i działania ze świadomością pokrzywdzenia wierzyciela, o czym druga strona wie lub wiedzieć powinna, natomiast roszczenie z art. 59 k.c. powstaje bez względu na to, czy strony zawierające umowę miały świadomość, że wykonanie jej uniemożliwi zadośćuczynienie roszczeniu wierzyciela, a wystarczy jedynie, że wiedziały o istnieniu tego roszczenia. Godzi się dodać, że w przypadku art. 59 k.c. obowiązuje krótszy termin zawity na wytoczenie powództwa (1 rok), w przeciwieństwie do skargi pauliańskiej, którą można wytoczyć w terminie lat 5. Art. 59 k.c. stawia nadto mniej przesłanek do spełnienia, niż rzeczona skarga, jednak ta ostatnia pozwala osiągnąć więcej korzyści.

Kilka słów o powództwie przeciwegzekucyjnym

Powództwo przeciwegzekucyjne

Uwagi ogólne

W kodeksie postępowania cywilnego ustawodawca przewidział środki pozwalające dłużnikowi lub osobie trzeciej podjęcie obrony przeciwko niezgodnej z prawej egzekucji. Środki te to tzw. powództwa przeciwegzekucyjne. 

Powództwo przeciwegzekucyjne stanowi środek obrony przed egzekucją o charakterze merytorycznym, o ukształtowanie prawa, przysługujący dłużnikowi oraz osobom trzecim. Podstawą takiego powództwa jest zasadność i wymagalność stwierdzonego tytułem egzekucyjnym obowiązku. Kodeks postępowania cywilnego wyróżnia dwa rodzaje powództwa – opozycyjne (przysługujące dłużnikowi), oraz ekscydencyjne (przysługujące osobie trzeciej).

Zgodnie z art. 840 § 1 k.p.c. powództwa przeciwegzekucyjne wytacza się przed sąd rzeczowo właściwy w którego okręgu prowadzi się egzekucję. natomiast jeżeli egzekucja nie została jeszcze wszczęta, powództwa te zgodnie z § 2 tego przepisu wytacza się według przepisów o właściwości ogólnej. Sądem właściwym będzie sąd rejonowy, bądź sąd okręgowy w zależności od wartości przedmiotu sporu i charakteru stron.

Przepisy k.p.c. dotyczące postępowania egzekucyjnego przewidują prekluzję procesową dotyczącą zarzutów, jakie mają być zawarte w treści powództwa. Zgodnie z art. 843§ 3 k.p.c. wszystkie zarzuty winny być zgłoszone w pozwie pod rygorem utraty korzystania z nich w dalszym postępowaniu, chyba, że powód wykaże, iż z przyczyn od siebie niezależnych nie mógł zgłosić ich w pozwie.

Powództwo opozycyjne

Istotą środka, jakim jest powództwo opozycyjne jest umożliwienie dłużnikowi obrony o charakterze merytorycznym przed przymusowym wykonaniem tytułu wykonawczego, co sprowadza się do wykazania, że sam tytuł wykonawczy nie odzwierciedla rzeczywistego stanu rzeczy. Co istotne – powództwo to nie podważa samej treści orzeczenia sądowego zaopatrzonego w klauzulę wykonalności, lecz ma na celu pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego. Wskazać należy również, że wszelkie ustalenia, czy roszczenie dłużnika jest zasadne następują tylko na podstawie zdarzeń, które nastąpiły już po wydaniu orzeczenia sądowego.

Powództwo opozycyjne wytacza się dopiero po nadaniu tytułowi egzekucyjnemu klauzuli wykonalności, także wówczas, kiedy egzekucja nie została jeszcze wszczęta.

Podstawy powództwa przeciwegzekucyjnego

Zgodnie z art. 840 § 1 pkt 1 k.p.c. powództwo przeciwegzekucyjne oparte może być na zaprzeczeniu tym zdarzeniom, na których oparto klauzulę wykonalności. Możliwość taka istnieje, jeżeli droga sądowa jest dopuszczalna, nie występuje powaga rzeczy osądzonej, a także nie stoi na przeszkodzie zawisłość sporu. Ten rodzaj powództwa polega w szczególności na zakwestionowaniu istnienia obowiązku stwierdzonego tytułem egzekucyjnym niebędącym jednak orzeczeniem sądu, albo na zaprzeczeniu przejścia obowiązku mimo istnienia dokumentu stwierdzającego ten obowiązek.

Zgodnie z pkt 2 tego przepisu powód może również oprzeć powództwo o zdarzenie, które nastąpiło po powstaniu tytułu egzekucyjnego albo nie może być egzekwowane. W przypadku, gdy tytułem jest orzeczenie sądowe, dłużnik może powództwo oprzeć również na zdarzeniach, które nastąpiły po zamknięciu rozprawy, jak też zarzucie spełnienia świadczenia, jeżeli zarzut ów nie był przedmiotem rozpoznania w sprawie. Wskazanymi w przepisie zdarzeniami są: przedawnienie roszczenia stwierdzonego tytułem egzekucyjnym, odroczenie spełnienia świadczenia oraz rozłożenie świadczenia na raty przez wierzyciela, natomiast do zdarzeń , wskutek których zobowiązanie wygasło zaliczyć można: wykonanie zobowiązania, wydanie wyroku na korzyść jednego z dłużników solidarnych w następstwie uwzględnienia zarzutu wspólnego dla wszystkich dłużników, spełnienie innego świadczenia, niemożność świadczenia wskutek okoliczności, za które dłużnik nie ponosi odpowiedzialności, potrącenie, nowacja, zwolnienie z długu. Ratio legis przepisu polega w przypadku tego przepisu na tym, że przymusowe egzekwowanie obowiązku dłużnika utraciło sens i nie istnieją podstawy do trwania ochrony interesów wierzyciela.

Wreszcie, zgodnie z art. 840 § 1 pkt 3 k.p.c. małżonek, przeciwko któremu sąd nadał klauzulę wykonalności na podstawie art. 787, wykaże, że egzekwowane świadczenie wierzycielowi nie należy się, przy czym małżonkowi temu przysługują zarzuty nie tylko z własnego prawa, lecz także zarzuty, których jego małżonek wcześniej nie mógł podnieść. Przedmiotowy przepis pozwala zatem małżonkowi dłużnika podjęcie merytorycznej obrony przez roszczeniem wierzyciela, jednak wyłącznie wtedy, kiedy wcześniej nie miał możliwości z takiej obrony skorzystać – nie brał on udziału w postępowaniu, w którym doszło do wydania tytułu egzekucyjnego przeciwko dłużnikowi.

 Powództwo ekscydencyjne

Powództwo ekscydencyjne (inaczej interwencyjne) przysługuje osobie trzeciej, której prawa zostały naruszone na skutek skierowania do nich egzekucji. Powództwo to nie jest jednak związane z uchybieniami o charakterze procesowym, tj. w sytuacjach, kiedy uchybień proceduralnych organów egzekucyjnych, lecz związane jest z uchybieniami materialnymi, jako środek służący do ochrony podmiotowych praw osoby trzeciej, naruszonych egzekucją.

Istotne jest, iż w przypadku tego rodzaju powództwa osoba trzecia nie zwalcza nim tytułu egzekucyjnego, lecz sprzeciwia się prowadzeniu egzekucji z zajętego przedmiotu, i tak powództwo może być: powództwem o zwolnienie zajętego przedmiotu spod egzekucji, zwolnienie zajętego przedmiotu spod egzekucji administracyjnej, jest to również powództwo określone w art. 791 k.p.c.

Regułą jest, że przedmiotowe powództwo wytaczane jest w sytuacji skierowania egzekucji do rzeczy ruchomej będącej we władaniu dłużnika, jednak należącej do osoby trzeciej. W ten sposób chronione jest prawo własności osoby trzeciej, lub inne prawa przysługujące jej na rzeczy (użytkowanie wieczyste, wierzytelności).

Zakreślony kodeksowo termin miesięczny do wytoczenia takiego powództwa jest terminem materialnoprawnym, niepodlegających przywróceniu, a legitymację ma oczywiście osoba trzecia, która nie jest stroną postępowaniu egzekucyjnego.

Podsumowanie

Należy na koniec podkreślić, że instytucja powództwa przeciwegzekucyjnego ma priorytetowe znaczenie dla zapewnienia dłużnikowi bądź też osobie trzeciej obrony o charakterze merytorycznym przeciwko niezgodnej z prawem egzekucji. Tym większe ono jest, biorąc pod uwagę generalny zakaz badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym przez organ egzekucyjny.

Drony a prawo. Część 1: Jakim dronem można latać?

Wstęp

Wpis ten będzie pierwszą częścią poradnika z cyklu drony a prawo. Spróbuję przedstawić podstawowe zagadnienia związane z korzystaniem z dronów zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. W tej części przede wszystkim przedstawię klasyfikację dronów w świetle prawa i wskażę jakim dronem można latać, a jakim lepiej nie. Zanim wybierzesz się na pierwsze loty, lepiej zapoznaj się z podstawowymi zasadami, albowiem konsekwencje mogą okazać się co najmniej przykre.

Klasyfikacja dronów w świetle regulacji lotniczych

Drony zakwalifikować można do dwóch roboczo nazwanych przeze mnie grup:

dozwolony użytek:

obostrzenia prawne:

masa drona:

mniejsza albo równa 25 kg;

powyżej 25 kg;

kontakt wzrokowy z dronem:

pozostawanie w ciągłym kontakcie wzrokowym z dronem (VLOS – Visual Line of Sight);

lot drona bez kontaktu wzrokowego z operatorem, np. przez kamerę; FPV (First Person View)

charakter lotu:

rekreacyjny lub sportowy;

inny niż rekreacyjny lub sportowy;

Powyższa tabela jest podstawową i jednocześnie najważniejszą wskazówką dla osób, które chcą rozpocząć swoje pierwsze przygody z lataniem dronami. Pewnie wielu osób nie zdaje sobie sprawy, że do tego „dozwolonego użytku” potrzebne jest stałe pozostawanie w kontakcie wzrokowym operator – dron (posługując się jerzykiem ustawy: bezzałogowy statek powietrzny albo model latający).

Podział dronów ze względu na masę:

Drony o masie nie większej niż 25 kg są uprzywilejowane pod wieloma względami, nie muszą dopełniać rygorystycznych wymogów wynikających z ustawy Prawo Lotnicze (zwana dalej również PrLot). Masa obliczona jest jako maksymalna masa startowa (MTOM – Maximum Take-off Mass).

masa mniejsza albo równa 25 kg,
<= 25 kg

masa większa niż 25 kg,
> 25 kg

  • na podstawie § 2 ust. 1 pkt 1 lit. f rozporządzenia 1, wyłączono stosowanie przepisów o dopuszczeniu do wykonywania lotów wyłącznie przez statki wpisane do rejestru cywilnych statków powietrznych, mających wymagane znaki rozpoznawcze i posiadające zdatność do lotów potwierdzoną odpowiednimi dokumentami;
  • zgodnie § 2 powyższego rozporządzenia wyłączono stosowanie przepisów dotyczących podleganiu certyfikacji, projektowania, produkcji i obsługi technicznej statków powietrznych oraz zarządzaniu ciągłą zdatnością do lotu statków powietrznych; NIE STOSUJE SIĘ przepisów ustawy Prawo Lotnicze w zakresie
  • art. 31 – dot. wpisu do rejestrów,
    art. 32 – dot. przekazania funkcji nadzorczych,
    rozdziału 2 w dziale III – dotyczy rejestrów statków powietrznych,
    art. 45 – dot. kontroli zdatności,
    art. 46 ust. 2 – dot. zdatności statków,
    art. 48 – dot. orzekania o zdatności,
    art. 49 – dot. świadectwa zdatności,
    art. 52 – dot. ważności dokumentów,
    art. 53 – dot. hałasu i zanieczyszczeń,
    art. 53c – dot. delegacji ustawowej,
    art. 160 ust. 3 pkt 6 – dot. uzyskiwania certyfikatu;
  • zgodnie z § 15 rozporządzenia 2, pozwolenie na wykonywanie lotów dla bezzałogowych statków powietrznych o maksymalnej masie startowej większej niż 25 kg może być wydane po dokonaniu oceny zdatności do lotu statku powietrznego przeprowadzonej na podstawie wymagań technicznych obowiązujących w państwie członkowskim Unii Europejskiej lub wymagań technicznych i programu prób uzgodnionych z Prezesem Urzędu.
  • zgodnie z art. 126 ust. 2 PrLot, musi być wyposażony w takie same urządzenia umożliwiające lot, nawigację i łączność jak załogowy statek powietrzny wykonujący lot z widocznością (VFR – Visual Flight Rules) lub według wskazań przyrządów (IFR – Intrumental Flight Rules) w określonej klasie przestrzeni powietrznej
  • zgodnie z art. 126 ust. 3 PrLot, loty bezzałogowych statków powietrznych wyposażonych w urządzenia, o których mowa powyżej mogą być wykonywane na podstawie złożonego planu lotu, w sposób i zgodnie z warunkami, o których mowa w ust. 5, z zastrzeżeniem art. 149;
  • zgodnie z art. 126 ust. 4 PrLot, loty bezzałogowych statków powietrznych nieposiadających wyposażenia, o których mowa w ust. 2, mogą być wykonywane w strefach wydzielanych z ogólnodostępnej dla lotnictwa przestrzeni powietrznej, z uwzględnieniem przepisów wydanych na podstawie art. 121 ust. 5.

Jak widać powyżej, drony nieprzekraczające 25 kg zwolnione są z szeregu obowiązków wynikających z ustawy Prawo Lotnicze. Wykonywanie lotów dornami o masie większej niż 25 kg wymaga dopełnienia wielu procedur. W przypadku ich uchybienia możemy ponieść surowe konsekwencje (problematyka odpowiedzialności będzie stanowiła odrębny wpis).

 

PODZIAŁ DRONÓW ZE WZGLĘDU NA na kontakt wzrokowy z dronem:

pozostawanie w ciągłym kontakcie wzrokowym z dronem (VLOS – Visual Line of Sight)

FPV (First Person View)

  • zgodnie z §2 ust. 5 (Dz.U. z 2013 r. poz. 440) wyłącza się zastosowanie do modeli latających oraz bezzałogowych statków powietrznych o maksymalnej masie startowej (MTOM) nie większej niż 25 kg, używanych wyłącznie w operacjach w zasięgu wzroku, przepisów wydanych na podstawie art. 121 ust. 6 pkt 1 ustawy oraz przepisów art. 126 ust. 2-5 ustawy, z uwzględnieniem przepisów określonych w załączniku nr 6 do rozporządzenia.
    • musi być wyposażony w takie same urządzenia umożliwiające lot, nawigację i łączność jak załogowy statek powietrzny wykonujący lot z widocznością (VFR – Visual Flight Rules) lub według wskazań przyrządów (IFR – Intrumental Flight Rules) w określonej klasie przestrzeni powietrznej – art.126 ust. 2 PrLot
    • ust. 3. Loty bezzałogowych statków powietrznych wyposażonych zgodnie z ust. 2 mogą być wykonywane na podstawie złożonego planu lotu, w sposób i zgodnie z warunkami, o których mowa w ust. 5, z zastrzeżeniem art. 149.
    • art.126 ust. 4 PrLot Loty bezzałogowych statków powietrznych nieposiadających wyposażenia, o których mowa w ust. 2, mogą być wykonywane w strefach wydzielanych z ogólnodostępnej dla lotnictwa przestrzeni powietrznej, z uwzględnieniem przepisów wydanych na podstawie art. 121 ust. 5.

Podział dronów ze względu na charakter lotu:

rekreacyjny lub sportowy

inny niż rekreacyjny lub sportowy

    • brak obowiązku uzyskania świadectwa kwalifikacji wydawanego przez Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego;
    • Nazywany czasem modelem latającym
      • obowiązek uzyskania świadectwa kwalifikacji wydawanego przez Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego (art. 95 ust. 1 pkt 5a PrLot), niezależnie od wagi drona;
      • wykonywanie czynności lotniczych przez osobę nieposiadającą świadectwa kwalifikacji jest zabronione (art. 97 ust.1 pkt 1 PrLot)!
      • Nazywany czasem bezzałogowym statkiem powietrznym

 

Przestrzeń powietrzna – tylko klasa G

Jeżeli spełniliśmy powyższe trzy wymogi tj., co do wagi, kontaktu wzrokowego i lotu rekreacyjnego lub sportowego, to należy jeszcze wiedzieć gdzie można dronem latać. Możliwe jest wyłącznie poruszenia się w niekontrolowanej przestrzeni powietrznej (klasy G) z wyłączeniem wszelkich elementów niesklasyfikowanych (strefy D, P, R, TSA, inne) i kontrolowanych (CTR, TMA), które mogą znajdować się w obszarze przestrzeni powietrznej klasy G.

Szczegółowe infomracje o strefach można znaleźć:

http://ai.pansa.pl/dron/

http://www.amc.pansa.pl

Najważniejsze przepisy dotyczące dronów

Zgodnie § 4 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia (Dz.U. z 2013 r. poz. 440) szczegółowe warunki i wymagania dotyczące używania modeli latających oraz bezzałogowych statków powietrznych o maksymalnej masie startowej (MTOM) nie większej niż 25 kg, używanych wyłącznie w operacjach w zasięgu wzroku – w załączniku nr 6 do rozporządzenia.

Definicje:

* statek powietrzny – statkiem powietrznym jest urządzenie zdolne do unoszenia się w atmosferze na skutek oddziaływania powietrza innego niż oddziaływanie powietrza odbitego od podłoża; (art. 2 pkt 1 PrLot).

* bezzałogowy statek powietrzny – bezzałogowe statki powietrzne nie zostały wprost zdefiniowane przez ustawodawcę, jednak w ustawie jest do nich odwołanie (art. 126 ust. 1 PrLot

1. W polskiej przestrzeni powietrznej mogą być wykonywane loty bezzałogowych statków powietrznych). Wobec istnienia definicji legalnej pojęcia „statek powietrzny” (patrz powyżej), nie powinno być problemu z interpretacją czym jest „bezzałogowy statek powietrzny”.

* model latający – brak definicji ustawowej, w projektowanym rozporządzeniu ma otrzymać brzmienie: „bezzałogowy statek powietrzny o maksymalnej masie startowej (MTOM) nie większej niż 25 kg, wykorzystywany do działalności innej niż działalność gospodarcza”; Nowe brzmienie dotychczasowego § 2 ust. 1 pkt 1 lit. d i f. Przyjmuje się, że wszystkie statki powietrzne nieposiadające załogi na pokładzie są „bezzałogowymi statkami powietrznymi”, jednak w odniesieniu do statków używanych jedynie do sportu lub rekreacji używa się określenia „model latający”1.

1http://legislacja.rcl.gov.pl/docs//520/262363/262365/262366/dokument169361.pdf

 

Akty prawne

1. Ustawa z dnia 3 lipca 2002 r. Prawo lotnicze.

http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20021301112

http://isap.sejm.gov.pl/Download?id=WDU20021301112&type=3

2. Rozporządzenie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 26 marca 2013 r. w sprawie wyłączenia zastosowania niektórych przepisów ustawy – Prawo lotnicze do niektórych rodzajów statków powietrznych oraz określenia warunków i wymagań dotyczących używania tych statków

http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20130000440

http://isap.sejm.gov.pl/Download;jsessionid=E78CDDA12E81FE26DBC97DE55A45B536?id=WDU20130000440&type=2

3. Projekt rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Rozwoju zmieniającego rozporządzenie w sprawie wyłączenia zastosowania niektórych przepisów ustawy – Prawo lotnicze do niektórych rodzajów statków powietrznych oraz określenia warunków i wymagań dotyczących używania tych statków

http://legislacja.rcl.gov.pl/projekt/262363/katalog/262365#262365

http://legislacja.rcl.gov.pl/docs//520/262363/262365/262366/dokument169361.pdf

4. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY I ROZWOJU W SPRAWIE PRZEPISÓW RUCHU LOTNICZEGO z dnia 22 stycznia 2015 r. (Dz.U. z 2015 r. poz. 141)

 

Podsumowanie

Regulacja prawa dotycząca dronów wymaga dalszej aktywności ze strony ustawodawcy. Szczególnie dotkliwy jest brak aktu wykonawczego do art. 126 PrLot, który precyzowałby sposób postępowania dla dronów o masie nie większej niż 25 kg, jednak takich, które są używane poza kontaktem wzrokowym z operatorem. To właśnie możliwość wykorzystania takich dronów, które nie będą cały czas w zasięgu wzroku, budzi największe zainteresowanie pośród konsumentów. Należy jednak pamiętać, że takie zastosowanie (np. dron z kamerą, o masie nie większej niż 25 kg) na chwilę obecną podlega ustawowym obostrzeniom.

Miłośnikom dronów pozostaje oczekiwanie aż właściwy minister na mocy art. 126, w drodze rozporządzenia, określi szczegółowy sposób i warunki wykonywania lotów przez bezzałogowe statki powietrzne w polskiej przestrzeni powietrznej oraz procedury współpracy operatorów tych statków z instytucjami zapewniającymi służby ruchu lotniczego, uwzględniając zasady bezpiecznego korzystania z przestrzeni powietrznej.

 

Notes:

  1. Rozporządzenie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej w sprawie wyłączenia zastosowania niektórych przepisów ustawy – Prawo Lotnicze do niektórych rodzajów statków powietrznych oraz określenia warunków i wymagań dotyczących używania tych statków (Dz.U. z 2013 r. poz. 440)
  2. Rozporządzenie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej w sprawie przepisów technicznych i eksploatacyjnych dotyczących statków powietrznych kategorii specjalnej, nieobjętych nadzorem europejskiej agencji bezpieczeństwa lotniczego z dnia 26 kwietnia 2013 r. (Dz.U. z 2013 r. poz. 524)

Program Mieszkanie Plus

NOWY PROGRAM RZĄDU – MIESZKANIE PLUS

Po wejściu w życie rządowego programu Rodzina 500+ przyszedł czas na nowy program – Mieszkanie Plus, które stanowić ma swoiste rozwiązanie problemów na tle mieszkaniowym społeczeństwa.

TRZY FILARY PROGRAMU

NARODOWY FUNDUSZ MIESZKANIOWY

Jednym z filarów programu ma być tzw. narodowy fundusz mieszkaniowy z udziałem Skarbu Państwa, którego zadaniem będzie przekazywanie gruntów pod mieszkania budowlane, a wysokość czynszu wynajmu jednego z takich mieszkań będzie się wahać w granicach od 10 do 20 złotych za m2. Dodać należy, że zgodnie z programem wynajem będzie mógł być docelowo przekształcony we własność. 

DLA KOGO PROGRAM MIESZKANIE PLUS?

Program adresowany jest do różnych grup Polaków, o średnich i niskich dochodach, w szczególności do młodych ludzi , którzy wchodzą w dorosłe życie, nie mając jeszcze ustabilizowanej sytuacji materialnej i których częstokroć nie stać na własne mieszkanie. Ideą programu jest również stworzenie możliwości zaoszczędzenia, bez konieczności obniżenia standardów życia. Program ma być powszechny, niezależny od klasy wiekowej, niemniej aby uzyskać mieszkanie objęte programem będzie trzeba spełnić określone kryteria – preferowane będą rodziny wielodzietne, pod uwagę będą brane również dochody. Zostanie wprowadzona zasada tzw. punktacji, która stworzy hierarchię oczekujących na dane mieszkanie.

BUDOWNICTWO SPOŁECZNE

W ramach tzw. drugiego filaru rząd planuje również zainwestować w budownictwo komunalne i zrezygnować z budownictwa socjalnego. Celem ma być również wprowadzenie umów z mieszkańcami mieszkań komunalnych, które będą zawierane na czas określony.

Kolejną nowością ma być przywrócenie w spółdzielniach mieszkaniowych lokatorskiego prawo do lokalu bez możliwości przekształcenia.

TZW. SUBKONTA MIESZKANIOWE

Trzecim filarem programu będą tzw. subkonta mieszkaniowe, na które społeczeństwo będzie odkładało oszczędności przeznaczone przykładowo na remont, bądź na wybudowanie domu, jak również na zakup mieszkania. Wpłacane kwoty będą uzupełniane tzw. premią od Państwa, które mają pochodzić z wygaszanego programu Mieszkanie dla Młodych. W ten sposób ma zostać rozwiązany problem wielu osób, których nie stać na remont własnego mieszkania, albo którzy marzą o własnym domu, lecz nie posiadają wystarczających środków. Należy wskazać, że pieniądze zgromadzone na subkontach będzie można wydać na dowolny cel mieszkaniowy.

Narodowy Program Mieszkaniowy ma zostać przyjęty przez rząd w czwartym kwartale 2016 roku.

Rekompensata 40 EURO za odzyskiwanie należności

Jeżeli twój kontrahent nie płaci terminowo faktur to możesz uzyskać od spóźnialskiego przedsiębiorcy równowartość kwoty 40 EUR od każdej nieopłaconej w terminie faktury, wynikającej z odrębnej transakcji handlowej. Jest to rekompensata 40 euro za koszty odzyskiwania należności, bez konieczności wykazywania, że te koszty zostały poniesione.

Rekompensata 40 euro wynika z ustawy  z dnia 8 marca 2013 r. o terminach zapłaty w transakcjach handlowych

Art. 10 1. Wierzycielowi, od dnia nabycia uprawnienia do odsetek, o których mowa w art. 7 ust. 1 lub art. 8 ust. 1, przysługuje od dłużnika, bez wezwania, równowartość kwoty 40 euro przeliczonej na złote według średniego kursu euro ogłoszonego przez Narodowy Bank Polski ostatniego dnia roboczego miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym świadczenie pieniężne stało się wymagalne, stanowiącej rekompensatę za koszty odzyskiwania należności.
2. Oprócz kwoty, o której mowa w ust. 1, wierzycielowi przysługuje również zwrot, w uzasadnionej wysokości, poniesionych kosztów odzyskiwania należności przewyższających tę kwotę.
3. Uprawnienie do kwoty, o której mowa w ust. 1, przysługuje od transakcji handlowej, z zastrzeżeniem art. 11 ust. 2 pkt 2.

Nie trzeba wykazywać, że się w ogóle poniosło jakiekolwiek koszty zwiane z windykacją. Zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego – Izba Cywilna z dnia 11 grudnia 2015 r., sygn. akt III CZP 94/15:

„Rekompensata za koszty odzyskiwania należności w wysokości 40 euro, przewidziana w art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 2013 r. o terminach zapłaty w transakcjach handlowych (Dz.U. z 2013 r. poz. 403), przysługuje wierzycielowi bez konieczności wykazania, że koszty te zostały poniesione. Roszczenie o rekompensatę w wysokości 40 euro powstaje po upływie terminów zapłaty ustalonych w umowie lub ustalonych zgodnie z art. 7 ust. 3 i art. 8 ust. 4 tej ustawy”.


Transakcja handlowa

Uprawnienie do 40 EUR, przysługuje od każdej transakcji handlowej. Za transakcję handlową (zgodnie z art. 4 pkt. 1 ustawy o terminach zapłaty w transakcjach handlowych) należy rozmieć umowę, której przedmiotem jest odpłatna dostawa towaru lub odpłatne świadczenie usługi, jeżeli strony zawierają ją w związku z wykonywaną działalnością.

Od kiedy naliczyć 40 EUR?

Naliczanie kwoty 40 EUR jest możliwe już od pierwszego dnia po upływie terminu płatności wskazanego w fakturze. Kwota ta może być dochodzona odrębnie od każdej niezapłaconej w terminie faktury wynikającej z odrębnej transakcji handlowej, niezależnie od jej wysokości. Takie uprawnienie może być dochodzone także po zakończeniu współpracy z danym kontrahentem. Innymi słowy możliwe jest dochodzenie kwoty 40 EUR od każdej faktury za kilka lat wstecz (aż do okresu przedawnienia dla danego roszczenia – 2 albo 3 lata).

Dla przykładu przy 100 nieopłaconych w terminie fakturach, wynikających z odrębnych transakcji handlowych, przedsiębiorca uprawniony będzie do naliczenia równowartości kwoty 4000 EUR.

Tylko dla przedsiębiorców

Aby móc naliczyć kwotę 40 EUR obie strony umowy muszą być przedsiębiorcami w rozumieniu przepisów art. 4 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U. z 2015 r. poz. 584, z późn. zm.).

Ze względu na możliwość dochodzenia znacznych kwot, przy relatywnie niskich fakturach (nawet przy fakturze za 1 zł), powyższe rozwiązanie budzi pewne kontrowersje i możliwe, że doczeka się zmian. Aktualnie taka możliwość dalej istnieje.

Program 500+, a obowiązek alimentacyjny

Program 500+ już działa

Od 1 kwietnia bieżącego roku weszła w życie ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci – Program Rodzina 500 plus, wprowadzająca dla rodzin świadczenie wychowawcze w kwocie 500 złotych miesięcznie przede wszystkim na drugie i kolejne dziecko (szczegółowe zasady programu można znaleźć pod linkiem: http://www.program500plus.pl/zasady-programu.html)

Jak pokazały ostatnie miesiące, kwota 500 złotych miesięcznie okazała się być szansą na solidny zastrzyk gotówki dla wielu rodzin – gminy zalały tysiące wniosków o objęcie programem już od pierwszego dnia jego obowiązywania.  Jednak wraz z wprowadzeniem nowej instytucji wsparcia dla rodzin pojawiło się istotne pytanie natury prawnej – jak ów program wpłynie na sytuację dłużników alimentacyjnych?

Obowiązek alimentacyjny według KRiO, sposób orzekania

Zgodnie z Kodeksem rodzinnym i opiekuńczym zakres świadczeń alimentacyjnych zależy od usprawiedliwionych potrzeb strony uprawnionej do tych świadczeń oraz od zarobkowych i majątkowych możliwości strony zobowiązanej do ich uiszczania. Co istotne, zgodnie z ustawą w razie zmiany stosunków w rodzinie, zwłaszcza majątkowych, można żądać zmiany orzeczenia w zakresie świadczenia alimentacyjnego.

Usprawiedliwione potrzeby finansowe osoby uprawnionej do otrzymywania comiesięcznej kwoty 500 złotych na dziecko de facto ulegają zmianie, co z kolei stanowi bodziec dla osób zobowiązanych do składania powództw o obniżenie kwoty łożonej tytułem obowiązku alimentacyjnego. Wielokrotnie jednak okazuje się, że orzekające w tych sprawach Sądy stają przed poważnym dylematem – czy program 500 plus powinien mieć wpływ na orzekany w sprawie zakres świadczeń alimentacyjnych, czy też finansowa pomoc rodzicom  ze strony Państwa nie daje podstaw do ich obniżenia?

W praktyce okazało się, że niektóre Sądy na rozprawie wielokrotnie rozpytują stronę uprawnioną, czy złożyła wniosek o przyznanie pomocy w ramach programu 500+, również sami pełnomocnicy posługują się argumentem o zmianie stosunków majątkowych w rodzinie na skutek przyznania przez gminę rządowego świadczenia. Uzasadnieniem dla powyższego jest okoliczność, iż świadczenie pokrywa część potrzeb dziecka, a więc obowiązek alimentacyjny może ulec zmniejszeniu. Zgodnie bowiem z art. 3. ust. 2. ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci: „celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z zaspokojeniem potrzeb życiowych i wychowaniem dziecka”.

Zdarza się jednak, że Sądy rodzinne w ogóle nie biorą pod uwagę możliwości obniżenia świadczenia w takiej sytuacji. Uzasadnieniem z kolei dla tego stanowiska jest argument, że rządowy program ma na celu zapewnienie rodzinom poprawę sytuacji ich dzieci poprzez swoistą pomoc Państwa w zapewnieniu tym rodzinom wyższych środków, zatem sytuacja, w której rodzina dostaje wsparcie finansowe przy jednoczesnym obniżeniu źródła pieniędzy w postaci alimentów stałaby w sprzeczności z celem programu.

W związku z niejednoznacznością przepisów, w ostatnim czasie do Sejmu trafił projekt o zmianie kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, który zakłada, że wsparcie programem 500+ nie będzie podstawą do obniżenia alimentów (link: http://www.sejm.gov.pl/Sejm8.nsf/druk.xsp?nr=448 ).

Nowy obowiązek dla pracodawców: potwierdzenie przez pracodawcę na piśmie ustaleń co do umowy o pracę jeszcze przed dopuszczeniem pracownika do pracy

Potwierdzenie przez pracodawcę na piśmie

W dniu 13 maja 2016 roku Sejm Rzeczypospolitej uchwalił Ustawę o zmianie ustawy – Kodeks pracy. Ustawa ma wprowadzić w Kodeksie pracy przede wszystkim obowiązek potwierdzania na piśmie pracownikowi przez pracodawcę podstawowych ustaleń związanych z zawarciem umowy o pracę, która została zawarta w formie innej niż pisemna, jeszcze przed dopuszczeniem pracownika do pracy.

Nowe brzmienie art. 29 § 2 Kodeksu pracy:

§ 2. Umowę o pracę zawiera się na piśmie. Jeżeli umowa o pracę nie została zawarta z zachowaniem formy pisemnej, pracodawca przed dopuszczeniem pracownika do pracy potwierdza pracownikowi na piśmie ustalenia co do stron umowy, rodzaju umowy oraz jej warunków.

Jak trafnie zauważono w uzasadnieniu projektu ustawy, obecna regulacja umożliwia wypełnienie swojego obowiązku przez pracodawcę do końca pierwszego dnia pracy pracownika. Państwowa Inspekcja Pracy sygnalizuje, że w praktyce pracodawcy wykorzystują dotychczasowe przepisy i w przypadku kontroli tłumaczą, że pracownicy nie posiadają jeszcze umów o pracę, ponieważ jest to pierwszy dzień, w którym zostali dopuszczeni do pracy, a pisemne potwierdzenie zostanie dostarczone pracownikom do końca ich dnia pracy, zgodnie aktualnym brzmieniem z art. 29 § 2 Kodeksu pracy. Wprowadzenie zmian w Kodeksie pracy ma uniemożliwić dalsze postępowanie w dotychczasowy sposób.

Zgodnie z nowymi przepisami każdy pracownik wykonujący pracę będzie musiał posiadać albo pisemną umowę o pracę, albo pisemne potwierdzenie podstawowych ustaleń związanych z zawarciem umowy o pracę.

Brak dopełnienia przez pracodawcę obowiązku potwierdzenia na piśmie ustaleń co do stron umowy, rodzaju umowy oraz jej warunków, przed dopuszczeniem pracownika do pracy, będzie stanowiło wykroczenie (art. 281 pkt. 2 Kodeksu pracy).

Sąd Najwyższy w opinii do rządowego projektu uznał za zasadne wprowadzenie zmian w powyższym zakresie. Zmiany w Kodeksie pracy spotkały się również z akceptacją Głównego Inspektora Pracy, nie zostały również wniesione uwagi przez Prokuratora Generalnego.

Ustawa w uchwalonym brzmieniu została skierowana do Senatu. Jeżeli bez zmian przejdzie dalsze punkty procesu legislacyjnego, wejdzie ona w życie z dniem 1 września 2016 roku.

Poetyckie uzasadnienie wyroku pewnego Sądu

Pozostając w nastroju weekendowym, warto przytoczyć fragment uzasadnienia tym razem wyroku Sądu Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 8 kwietnia 2014 roku do sygn. akt IV Ka 164/14/S,  w którym Sąd ten odniósł się do stanu faktycznego pewnej sprawy w dość barwny i odformalizowany sposób.

Fragment uzasadnienia:

„Sąd Rejonowy uznał, że „ nie sposób obecnie wykazać, że oskarżony ( dysponującymi przecież także własnymi środkami otrzymywanymi od (…)) z zatrzymanych pieniędzy uczynił jakikolwiek użytek”. Sąd Okręgowy z tezą tą się nie zgadza, albowiem jest ona nielogiczna. Przecież jeżeli ustalimy ( a tak wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego), iż oskarżony gotówkę tą z kasy obsługującej (…)wyjął, to potem musiał coś z nią zrobić. Wyobraźmy sobie zatem sytuację, w której oskarżony wyciąga tą gotówkę ( łącznie 96910 zł) i nie robi z niej żadnego użytku. Czy jest to hipotetycznie możliwe – zapewne tak. Wszak oskarżony mógł dźwigać składający się na tą kwotę bilon, bo cieszył go słodki ciężar pieniędzy, mógł wypychać banknotami materac, bo usypiał tylko słysząc ich powabny szelest, mógł wreszcie po prostu co wieczór patrzeć na rosnący stos żywej gotówki, bo parafrazując słowa pewnej reklamy widok pieniędzy ( nawet nie swoich ) go uspokaja. Wszystko to, choć absurdalne, byłoby teoretycznie możliwe – gdyby nie jeden szczegół. Otóż oskarżony po tym, jak ujawniono jego zachowanie, chcąc rozliczyć się z firmą (…)i oddać te pieniądze musiał wziąć kredyt ( vide wyjaśnienia k. 121v). A zatem w okresie pomiędzy wyjęciem tych pieniędzy z kasy, a spłatą zaległości wobec (…), pieniądze te musiały być przez oskarżonego w taki czy inny sposób użyte ( wszak w innym wypadku rozprułby materac, wyjął bilon ze skarpetek i w ten sposób spłacił swoje zobowiązania). Jeżeli odrzucimy absurdalną hipotezę, że oskarżony bilon stracił puszczając nim kaczki po wodzie, a banknoty zużył na przypalanie cygar, to oznacza, że musiał te pieniądze na coś wydać.

Pełną treść orzeczenia można znaleźć tutaj.